فصل ببايد دانست كه بروج و اجزاى بروج را با يكديگر نسبتى است كه آن را نظر گويند ، هر دو برجى « 1 » را و جزوى كه ميان ايشان آن نسبت باشد ، گويند ايشان با يكديگر ناظراند . و آن نسبت چهار نوع است . مقابله و تثليث و تربيع و تسديس . هر دو جزوى كه بعد ميان ايشان صدوهشتاد درجه باشد شش برج كه نيمه‌ئى از فلك بود آن دو جزو در مقابله يكديگر باشند ، اين را نظر مقابله گويند . و ( ا ) گر بعد صد و بيست درجه باشد چهار برج كه ربعى از فلك بود ، اين را نظر تربيع گويند . و ( ا ) گر بعد شصت درجه باشد دو برج بود « 2 » كه سدسى از فلك بود اين نظر را تسديس « 3 » گويند . و كوكب را به يكديگر نظر است و نظر ايشان تعلق به نظر اجراى بروج دارد ، و هر دو كوكب كه در جزو مناظر باشند ، ايشان به يكديگر به همان نظر ناظر باشند ، يعنى اگر نظر آن دو جزو نظر تثليث بود نظر آن دو كوكب هم نظر تثليث بود و هر دو كوكب كه به همديگر ناظر « 4 » باشند و نزديك باشد كه ميان ايشان اتصالى باشد متصل آن كوكب بود كه حركت او سريعتر باشد ، و اتصال كواكب پنج نوع است . مقابله و تثليث و تربيع « 5 » و تسديس و مقارنه . و مقابله « 6 » آن باشد كه دو كوكب در يك برج و يك درجه و يك دقيقه جمع شوند . و تثليث و تسديس و تربيع دوگونه باشد . يكى آن كه از كواكب با بدان ديگر كه به وى مىپيوندد « 7 » اين ابعاد مخصوص بر توالى بروج بود ، و ديگر آن كه بر خلاف توالى بود . چنان‌كه اگر كوكبى باشد در اول حمل و كوكبى به وى متصل شود « 8 » تثليث مىتواند بود كه اين متصل در اول قوس بود تا بعد ميان او و آن ديگر كه در حمل

--> ( 1 ) . م . و ح . برجى به او و جزوى ، د . برج با . . . ( 2 ) . م . باشد . ( 3 ) . متون . نخست تربيع نوشته و بعد خط زده و اصلاح كرده‌اند . ( 4 ) . م . ناظر ندارد . ( 5 ) . متون . تربيت . ( 6 ) . متون . مقاربه . ( 7 ) . م . مىپنوندد . ( 8 ) . م . به اضافه دارد .